سفر شی جینپینگ به واشنگتن، بیش از یک دیدار دیپلماتیک است؛ آزمونی برای مدیریت رقابت دو قدرتی که از تجارت و فناوری تا تایوان و ایران در برابر یکدیگر ایستادهاند، اما همزمان میدانند تشدید تقابل میتواند هزینهای جهانی داشته باشد.
رئیسجمهور چین از ۲۳ تا ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ در آمریکا خواهد بود و دونالد ترامپ قرار است شخصاً در پایگاه اندروز از او استقبال کند؛ سفری که نخستین سفر رسمی شی به واشنگتن از سال ۲۰۱۵ و دومین دیدار رودرروی دو رهبر در سال جاری است. کاخ سفید نیز اعلام کرده است که مراسم رسمی استقبال و ضیافت دولتی در روز ۲۴ سپتامبر برگزار خواهد شد.
ایران؛ جایی که منافع واشنگتن و پکن به هم گره میخورد
یکی از حساسترین محورهای این نشست، ایران و پیامدهای جنگ و بحران انرژی در منطقه است. تهران در روزهای پیش از سفر شی، تلاش کرده مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد؛ عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، ۱۶ سپتامبر به پکن رفت تا موضع تهران درباره بازگشت به راهحل دیپلماتیک را منتقل کند. گزارشها تأکید دارند که واشنگتن از چین میخواهد از نفوذ اقتصادی خود بر تهران، بهویژه بهعنوان خریدار بزرگ نفت ایران، برای بازگرداندن مذاکرات و کمک به ثبات تنگه هرمز استفاده کند.
اما مسئله فقط فشار بر ایران نیست. چین نیز از ثبات مسیرهای انرژی و تجارت جهانی منتفع میشود و جنگ در خاورمیانه مستقیماً منافع اقتصادی پکن را تحت تأثیر قرار میدهد. گزارشهای تازه نیز نشان میدهد ایران در گفتوگوهای واشنگتن و پکن جایگاه قابلتوجهی پیدا کرده است.
تجارت و فناوری؛ رقابتی که از جنگ تعرفهای فراتر رفته است
محور دوم، اقتصاد است. آتشبس تجاری موجود قرار است در نوامبر منقضی شود و دو طرف به دنبال حفظ آن هستند. مذاکرات درباره کاهش متقابل تعرفهها برای حدود ۳۰ میلیارد دلار کالا، خرید محصولات کشاورزی و انرژی آمریکا از سوی چین و همچنین موضوع مواد معدنی کمیاب در دستور کار قرار دارد.
اما رقابت اقتصادی دیگر فقط بر سر تعرفهها نیست.هوش مصنوعی، نیمهرساناها و دسترسی به مواد معدنی حیاتی، اکنون به بخش اصلی رقابت راهبردی دو کشور تبدیل شدهاند.حضور چهرههای بزرگ فناوری آمریکا در ضیافت کاخ سفید نیز نمادی از همین واقعیت است؛ واشنگتن و پکن همزمان که میکوشند تجارت را مدیریت کنند، برای تعیین قواعد فناوری آینده رقابت میکنند.
در همین چارچوب، دو طرف درباره ایجاد سازوکار گفتوگوی هوش مصنوعی و کانالهایی برای اطلاعرسانی درباره حوادثی که میتواند پیامدهای امنیتی داشته باشد، به توافقهایی اولیه رسیدهاند.
تایوان؛ خط قرمز در میانه سیاست مهار تنش
با وجود تلاش برای کاهش تنش، تایوان همچنان سختترین پرونده روی میز است. چین خواهان تضمینهایی درباره سیاست «چین واحد» است و واشنگتن نیز مسئله فروش تسلیحات به تایپه را در محاسبات خود حفظ کرده است. همزمان، دو کشور به دنبال ایجاد کانالهای ارتباطی نظامی هستند تا رقابت راهبردی به برخورد ناخواسته منجر نشود.
به همین دلیل، این نشست را نمیتوان صرفاً یک توافق تجاری یا دیدار تشریفاتی دانست. تحلیلهای منتشرشده پیش از نشست نیز بر این نکته تأکید دارند که انتظار یک «بازتنظیم بزرگ» در روابط آمریکا و چین پایین است و هدف اصلی، تثبیت یک رابطه پرتنش و جلوگیری از تشدید آن است.
در نهایت، اهمیت سفر شی در همین تناقض نهفته است؛ واشنگتن و پکن در تجارت، فناوری، تایوان و نفوذ جهانی رقیباند، اما برای جلوگیری از تبدیل این رقابت به رویارویی مستقیم، ناچار به گفتوگو هستند. ایران و تنگه هرمز نیز در این معادله نشان میدهند که رقابت آمریکا و چین دیگر محدود به شرق آسیا نیست و پیامدهای آن به قلب امنیت انرژی و ژئوپلیتیک جهان رسیده است.
نظر شما